Türk Dünyasının Ulu Çınarı Mertol Tulum Kitabı

Sivrihisarlı Sinan Paşa ve Mertol Hoca

Sunuş

Türkoloji’nin Türkiye’de ve dünyada yaşayan en önemli temsilcilerinden biri olup yüreği Türk kültürü, dili ve edebiyatına hizmet aşkıyla yanan Prof. Dr. Mertol Tulum, sadece akademik hayatında değil emekli olduktan sonra da birçok önemli çalışmaya imza atmış değerli ve büyük bir bilim adamıdır.

Başarılı bir üniversite öğrenciliğinden sonra, 1964 yılında kazandığı asistanlık sınavıyla akademik hayata başlayan Mertol Hoca, o dönemlerde “yüksek lisans” olmadığından dolayı doğrudan doktoraya başlamıştır. 1968 tarihinde Sinan Paşa’nın Tazarru’-nâmesinin metnini hazırlayarak doktor, 1979 yılında yine Sinan Paşanın Maârif-nâme adlı eseri üzerindeki “ki”li Birleşik Cümleler konulu çalışmasıyla doçent, 1983 ’te ise profesör unvanını almıştır.

Mertol Hocanın dikkat çeken önemli bir özelliği ise hocaların hocası olmasıdır. Öğrencilerini çok seven ve onların yetişmesi için büyük bir özveriyle gayret eden Hoca, öğretim üyeliği boyunca binlerce öğrenci yetiştirmiştir. O öğrenciler arasında bürokraside olanların yanında Türkiye’deki üniversitelerde değişik idari görevlerde bulunanlar ile öğretim üyesi olarak çalışanlar bulunmaktadır. Gerek akademik hayatı sırasında gerekse emeklilik döneminde, yoğun mesaisine rağmen, kapısı gözbebeği olan öğrencilerine her daim sonuna kadar açık olmuş ve onlara desteğini ve rehberliğini devam ettirmiştir.

Mertol Hoca, maalesef meslek hayatının en tecrübeli ve verimli döneminde beklenmedik bir kararla emekliye ayrılmıştır. Ancak hocanın emeklilik yılları alışılmışın aksine meslek hayatının en verimli dönemi olmasıyla dikkat çekmektedir. Nitekim mesleğe atıldığı ilk gündeki heyecanım hiç kaybetmeden büyük bir arzu ve şevkle Türk edebiyatının önemli eserlerinden bazılarını bu süreç içerisinde yetkin bir şekilde hazırlayarak okuyucusuyla buluşturmuştur. Matrakçı Nasûh’un Târîh-i Sultân Bayezid-i, Vehbi’nin Sur-nâme’si, Hacı Ahmed Efendinin Sergüzeşt ve Ravzatü’t-tevhîd’i, akademisyen olan mahdumu Mehmet Mahur Tulum ile birlikte hazırladıkları Dede Korkut, Oğuznameler, Oğuz Beylerinin Hikâyeleri ve Elvan Çelebinin Menâkıbu’-Kudsiyyesi bu çalışmaların bir kısmıdır. Ayrıca akademisyenler, öğrenciler ve diğer ilgililer için bir kılavuz hüviyetindeki Osmanlı Türkçesi Büyük El Sözlüğü’nü de bu dönemde hazırlamıştır. Beşir Ayvazoğlu’nun ifade ettiği gibi şu an “Bursa’da Münzevi Bir Âlim” olan Mertol Hocamıza sağlıklı, uzun ve Türk edebiyatının daha nice “çetin ceviz” hüviyetindeki eserlerini Türk kültürüne kazandıracağı bereketli ömürler diliyoruz.

Ömrünü akademiye adayıp büyük bir özveriyle binlerce öğrenci yetiştirip İlmi çalışmalara imza atan her hoca için adına hazırlanan armağan kitabı bir vefa borcudur. Hocaların hocası büyük âlim Prof. Dr. Mertol Tulum için hazırlanan bu mütevazı armağan da bu düşünceden hareketle oluşturulmuştur. Çoğu Prof. Dr. Mertol Tulum hocanın dost, öğrenci ve sevenlerinin yazılarından oluşan bu armağan yaklaşık iki yılda hazırlanmıştır. Hocanın hayatına dair Prof. Dr. Ahmet Atillâ Şentürk tarafından hazırlanan bir yazıyla başlayan armağan kitabı; biyografi, dil, edebiyat ve kültür yazılarından oluşmaktadır.

Bu armağan kitabına çok değerli yazılarıyla destek verip katkı sağlayan yazarlara; kitabın oluşumu sırasında büyük emekleri geçen kıymetli arkadaşlarımız Öğr. Gör. Günay Çelikelden’e, Arş. Gör. Kenan Azılı’ya ve basımını üstlenen Sivrihisar Belediyesi Başkanı Hamid Yüzügüllü’ye gönülden teşekkür ediyoruz.

Ahmet Kartal – Mehmet Mahur Tulum
Eskişehir, 20.05.2017


Sivrihisar Belediyesi Kültür yayınları -4- 2017

***

Prof. Dr. Mertol TULUM’un Hayatı ve Eserleri

Türkiye ve dünyada Türklük Biliminin yaşayan en büyük temsilcilerinden, hocaların hocası Prof. Dr. Mertol Tulum, Rumeli göçmeni bir ailenin çocuğu olarak 19 Şubat 1940’ta Ayvalık’ta doğar. Babası Hasan Efendi, Annesi Hatice Hanımdır. Üç kardeş olan Ahmet Mertol’un abisi, Erol (Hulusi) ve  kardeşi Erdoğan (Ali) dir.

Babasının babası Hafız Ali Efendi, annesinin babası ise Hacı Hulusi Efendidir. Her iki dedesi de İstanbul’da o zamanların yüksek tahsil kurumlan olan medreselerde okumuştur.

İlk ve orta öğreniminden sonra 1957-58 öğrenim yılı sonunda Bursa Erkek Lisesini iyi derece ile bitirerek İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde yüksek öğrenimine başlar. 1964 yılında asistan olarak atanmasıyla başlayan akademik hayatı sonrası, Süleyman Özyıldız’ın kızı Aksel Hanımla evlenir.

Doktorasını verdiği 1968 yılından tam on bir yıl sonra 1979 yılında Sinan Paşa’nın Maârif-nâme adlı eserinin metniyle doçentliğe müracaat eder. O yıllarda doçentlik unvanları önce tezin kabulü, sonra jüri huzurunda sözlü sınav ve ardından da deneme dersi yaptırılarak veriliyordu. Bütün bu aşamalar başarıyla geçilerek aynı yıl doçent unvanını kazanır. Bu dönemin ürünü olan Sinan Paşa’nın Maârif-nâme adlı eserini Özlü Sözler ve Öğütler başlıklı çevirisiyle birlikte yıllar sonra yayımlama fırsatı bulur.

Yayımları

Başta;

1- Sinan Paşa, Tazarru’-nâme, İnceleme-Metin-Notlar ve Açıklamalar-Sözlük, MEB Büyük Türk Yazarları ve Şairleri Komisyonu yayınları: Dinî ve Tasavvufî Eserler Serisi: İstanbul 1971.

olmak üzere toplam 22 adet kitabı ve yayımladığı 21 adet Makale, Yönettiği 13 adet Yüksek Lisans Tezi ve Yönettiği 20 adet Doktora Tezi vardır.

Projeleri

1993-1996 yılları arasındaki Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü’nü yürütürken hazırladığı “Türk Dünyası Sosyal Yapı Araştırması” adlı proje kapsamında 1995 ve 1996 yıllarında birer ay süreyle Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan’da ön çalışmalar yapıp incelemelerde bulundu.

İdari Görevleri

  1. Fakülte Yönetim Kurulu Üyeliği, 1982.
  2. Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi öğretim üyeliğine görevlendirme, 1982.
  3. Fakülte Türkçe Dersleri Programı Koordinatörlüğü, 1983 (Bu görev 1984’ten itibaren Üniversite Türkçe Bölümü Başkanlığı adı altında emekli olduğu tarihe kadar üzerinde kalmıştır).
  4. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkan Yardımcılığı, 1983.
  5. Yeni Türk Dili Anabilim Dalı Başkanlığı, 1983.
  6. Türkiyat Araştırma Merkezi Müdürlüğü, 1984-1987.
  7. Yeni Türk Dili Anabilim Dalı Başkanlığı, 1985.
  8. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü, 1993-1996.

Üyelikleri

  1. Türk Dil Kurumu Aslî Üyeliği, 1983.
  2. Türk Dil Kurumu-Yürütme Kurulu Üyeliği, 1984-1990.
  3. Türk Dil Kurumu-Terim Kurulu Üyeliği, 1984.
  4. Türk Dil Kurumu-Gramer Bilim ve Uygulama Kolu Üyeliği, 1984.
  5. Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Tabii Üyeliği, 1985.
  6. Türk Dil Kurumu-Evliya Çelebi Bilim ve Uygulama Kolu Üyeliği, 1986.
  1. Türk Dil Kurumu-Evliya Çelebi Seyahatnamesini Hazırlama ve Yayımlama Merkez Kurulu Üyeliği (Ö. Faruk Akün, Nihat Çetin ve İsmail Ünver ile birlikte), 1987.
  2. Türk Dil Kurumu -Terim Bilim ve Uygulama Kolu Üyeliği, 1987.
  3. Türk Dil Kurumu – Türkoloji Bilim ve Uygulama Kolu Üyeliği, 1987.
  1. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Daimi Mütevelli Heyeti Üyeliği. Ödüller Tursun Bey, Târîh-i Ebii ’l-feth adlı çalışması 1997 yılında Millî Kültür Vakfı’nın “Tarih Dalı” ödülüne layık görülmüştür.

***

Alıntı kaynak: Ahmet Atilla Şentürk

Categories: Genel

Yorumlar

  1. Anonim
    Anonim 14 Temmuz, 2018, 13:40

    Bu kıymetli eseri nasıl temin edebilirim.Bilgi verirseniz sevinirim.Teşekkürlerimle.nuriakbayar&gmail.com

    Bu Yoruma Cevap Yaz
    • Murat
      Murat Author 14 Temmuz, 2018, 13:58

      Sivrihisar Belediyesi web sitesinden yazarsanız yardımcı olurlar.

      Bu Yoruma Cevap Yaz

Yorum Yaz

Mail adresi yazarsaniz yayinlanmayacaktir.
Gerekli alan*