Sivrihisar’ın Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Gelişmesinde Ulaşımın Etkisi

SİVRİHİSAR’IN SOSYO-EKONOMİK VE KÜLTÜREL GELİŞMESİNDE ULAŞIMIN ETKİSİ

Ulaşım, kentin iç ve dış dinamikleriyle sürekliliğini sağlayan sosyal, ekonomik ve kültürel faktörler arasında karşılıklı etkileşim ile ticaretin gelişmesinde (Sanayi alanlarının oluşması-Gayrimenkul değerleri) gibi ekonomik yönüyle yönlendirici hatta belirleyicidir.

Sivrihisar, İlk çağlardan beri doğu ve batı yönünde uzanan ve içerisinden geçen en önemli ticaret yolu olan (Kral yolu ve ipek yolu) üzerindeki yerleşmeler le ticari ve sanat faaliyetlerinin yoğunlaştığı, kolonileri birbirine bağlayan yönüyle bölgesinde söz sahibi idi. Değişen ulaşım, teknoloji ve politikalara göre Sivrihisar bölgesel ticaret, transit ticaret, dinsel merkez, askeri toplanma ve lojistik merkezi gibi, rollerin bir kaçını eş zamanlı üstlenmiştir.

Bütün bunlar, yaşam sürekliliği içerisinde ulaşıma bağlı olarak gelişen ekonomik, dinsel, sosyal süreçler, insan aktivelerinin artmasına, ürüne bağlı olarak ticari ilişkilerin çoğalmasına, zenginleşme ile birlikte, toplumda fikri aydınlanma, geniş bir tolerans ve müsamaha ortaya koymuştur.

Sivrihisar, ulaşım merkezlerinin kesiştiği güzergah üzerinde olması, üzerinde kurulan yerleşimler ile özellikle ticarette söz sahibi olmuştur. Buna bağlı olarak fiziksel ve iskan anlamında ; kervansaraylar, zaviyeler, medreseler, camiler, zaviyeler, han ve hamamlar gibi, tarihi eserler ile zenginleştirerek şekillendirilmiş , İlçenin geçmişte ticaret, sanat ve ilim alanında ilerlemesini ve gelişmesini sağlamıştır.

Sivrihisar’ın ulaşım ile birlikte diğer coğrafi konumu dolaysıyla, Selçukluların Bizans egemenliğine son vermek ekonomi alanında söz sahibi olmak gibi, askeri ve stratejik alanda da önemini uzun süre devam ettirmiştir. Ramsay (1960:218)’ya göre “Bizans ulaşım sistemi içinde, askeri yol ile posta yolunun düğüm noktasında orduların güvenli konaklama, gereksinimlerinin karşılanmasına dönük olarak kurulmuş bir kent” olarak Sivrihisar’ı tanımlamaktadır.

Kurtuluş (İstiklal) Savaşı Mondros Mütarekesi sonrasında Sivrihisar, stratejik bir merkez olarak hem siyasi, hem askeri birçok olaya sahne olmuştur. Ankara ve Eskişehir gibi Milli Mücadelenin iki önemli merkezine yakın, bir konuma sahip olan Sivrihisar, Kurtuluş Savaşı esnasında özellikle Kuvay-i Milliye’ye sağlanan ikmaller de, unutulmaz hizmetler sunmuştur.

Osmanlı döneminde yol güzergahları değiştirilmiş ise de, İstanbul bağlantılı ana kervan yolu Sivrihisar’a bağlanarak, kent bölgesel ölçekte ticaret merkezi olmuştur. Bu durum, Sivrihisar’da bir çok alanda üretimi ve pazar imkanlarının artmasını sağlamıştır. Sivrihisar halkının XVIII. ve XIX. yüzyılda da refah seviyesi yüksek olmakla birlikte aynı dönemde, canlı bir ticaret hayatına sahip olduğu görülmektedir.

Cumhuriyet döneminde yapılan, İlçenin içerisinden geçen devlet karayolu şimdiki (Dörtyol) Eskişehir-Ankara ve İzmir bağlantı yolu, İlçenin Ekonomisine katkısı büyük olmuştur. Bu yol güzergahında ticaret hanelerin ve küçük işletme alanlarının oluşmasına, ulaşıma bağlı olarak İlçe içerisinde taşımacılık gibi ticari faaliyetlerin yapılmasına imkan sağlamıştır.

19. yüzyılın ikinci yarısında, Ankara- Eskişehir demiryolunun Sivrihisar’ın kuzeyinden “Sakarya vadisinden” geçmesi ve Eskişehir’e bağlanmasıyla ticaret merkezi Eskişehir’e kaymıştır. Sivrihisar’ın çevresindeki yerleşim merkezlerinin büyümesi, ulaşım imkanlarının artmasıyla birlikte, Sivrihisar’ın sosyo-ekonomik alanda gelişmesi de yavaşlamış ve buna bağlı olarak şu anda en büyük sosyal sorunu olan, göç probleminin oluşmasına neden olmuştur.

Son dönemlerde, Karayolları Genel Müdürlüğünün 2023 yılı hedefleri arasında yer alan Ankara- İzmir Otoyolu projesi güzergah çalışmalarının belli olduğu. Bu yolun Sivrihisar’ın 10/km Kuzeyinden geçirilmesinin planlandığı görülmektedir. Yol güzergahının buradan geçirilmesiyle Sivrihisar’ın halen yaşanmakta olan, iktisadi ve sosyal alanlardaki sorunlarını daha da derinleştireceği aşikardır.

Sivrihisar’ın geçmiş tarihinden bu güne kadar her alanda, kaderini yol yani ulaşım belirlemiştir. Yol medeniyet, ekonomi ve gelecek demektir. Bugün, güçlü ve gelişmiş ülkelerin bu seviyeye gelmelerinde; geçmişlerini bilip, geleceklerinin şekillenmesinde ülkelerinin ekonomik, sosyal, kültürel, siyasi gibi değerlerin hepsine dengeli bir biçimde yer verdiklerini görülmektedir.

Sivrihisar’ın geçmişten günümüze tarihi, sosyal , kültürel, ekonomik ve siyasi anlamda yazılmış bilgi ve belgelerden yola çıkarak faydalanılması gelişimine ışık tutacaktır. 10.09.2017

SAYGILARIMLA …
Niyazi Koca

Categories: Makale ve Yazılar

Yorum Yaz

Mail adresi yazarsaniz yayinlanmayacaktir.
Gerekli alan*