Sivrihisarda Medfun Zevat

Sivrihisarda Medfun Zevat

Sivrihisar’da Medfun (defnedilmiş, kabri olan) Zevat

CAFERİ TAYYAR : Bu zat Ebu Talibin oğlu ve hazreti Alinin kardeşi, Peygamberi zi-şanımızın amcasının oğludur.

Caferi Tayyar hazretleri : 2. kafile ile Habeşistana gitmiş ve Hayberin fethi sırasında gelince Peygamberimiz kucaklıyarak, Yarabbi Cafeıin gelmesine mi? Hayberin fethine mi? sevineyim, buyurmuştur. Hicretin sekizinci senesinde Peygamberimiz bütün cihan hükümdarlarına İslâmiyeti kabul için mektup göndermişti. Bunlardan Havran emiri islâm elçisini öldürmüştü.

Bundan intikam almak için 3 bin kişilik bir ordu gön­dermişti. Orduyu teşyi ederken kumandanınız Zeyd,ı o şehit olursa Cafer, o da şehit olursa Abdullah, o da şehit olursa Halid bin Velid olsun buyurmuşlardı. Karşılarında 100 bin kişi bulmuşlardı. Zeyd bin Harise şehit olunca ku­mandan olan Caferi Tayyar, ondan sonra Abdullah şehit olmuş, ondan sonra kumandayı Halid bin Velid almış. Mja- birane bir hareketle ordunun şehit olmayan kısmım Medineye getirmişti. Caferi Tayyar Mütede şehid olmuş kabri oradadır. Peygamberimiz Caferin evine teselli için gitmiş, Caferin üç yaşındaki oğlu Mehmet Peygamberimizin gizine oturarak; babam nerede? Diye sormuş. Peygamberimiz de; babana Allah iki kanat verdi cennette uçuyor buyurmuşlar.

Bundan galat olarak güya Caferi Tayyar uçarak bir kolunun da (Sivrihisara) buraya geldiği kanaatindeler ise de bunlar asıl ve esastan âridir. Büyük zatın kabri Mütededir. Buradaki Caferi Tayyar Hurasan ulema ve evliya­sından bir zattır.

ABDÜLVEHAP GAZİ : Bu zat için rivayetler :

1   – Alemdarı peygamberi olduğu. Bunu şeyh Baba Yu­suf Mahbubivesinde yazar.

2   – Sivrihisarlı Çallı zade hacı Ahmet efendi de bu ka­naatte olduğu.

3  – Evliya Çelebi de Suhaybî Ruminin adı Abdülvahap olduğu ve Sivasta medfun bulunduğunu.

4 – Akşehir kitabeleri adlı eserde Peygamberimizin es­babından olup İstanbul’un fethine giderken, Abdülvehabın Akşehirde öldüğü ve kabrinin Akşehirde, olduğunu.

5 – Bazıları da Seyyit Battal Gazi arkadaşlarından ve peçenek Türklerinden olduğunu.

6 – İzmit kadısı Abdülvehap Dördüncü Murat tarafın­dan zulmen idam edilmiştir. Bu türbe, bu Abdülvehaba ait olduğu.

7 – Aziz Mahmut camiine kitap ve han vakf eden kendi soyunda ikinci Abdülvehhap vardır. Bu cihet tetkik edildiğinde Suhaybî Rumi olmadığı gibi, Peygamberimizin alemdarı da değildir.

Seyyit Battal Gazinin arkadaşı olması muhtemeldir. Çünkü Seyyit Battalın oğlu Beşir Gazinin türbesi İstanbul’da Tekfur sarayının altında bulunduğu gibi, Battalın arkadaşlarından Ahmet Tarran Gazi yine İstanbul’da Karaca Ahmet mezarlığında babası Hüseyin Gazi Ankara’da, arkadaşlarından Abdülvehhâp Sivrihisar’da, yine arkadaşların dan Ömer Gazi Kaymaz da kendisi de Seyyidgazi’dedir. Bu ihtimal kuvvetli olduğu gibi, ‘Sivrihisarlı iki Abdülvehap’dan birisine ait olması ihtimali de vardı.

Lügatlar : Zevat = İnsanlar. Teşyi = Yola gidecekleri yola çıkar­ma. Alemdar = Orduda sancak taşıyan. Tedkik = inceleme. Muhtemel = İhtimali olan.

Horasan meşayıhından Şeyh HACI MEHMET efendi : Kılınç mescidi altındaki yerde medfundur. Şimdi sebzecilik meydanı olmuş ve kabir taşları kaldırım çakılmıştır.

CEMALEDDİN ÎSMAL Bini Akça bey : Ulu cami mi­naresinin kapusu üstünde kitabesi vardır. (Sölpük mesci bah­sine bakıla).

MAHMUDU SUZANÎ : Şimdi Dispanser olan binanın alt katindadır.

Bu zatın türbesi askerlik şubesi yolu üzerindeki küm­bettedir (halen gazhanedir). Selçuk büyükleri mezarları iki kat olup, altları mezar üzerleri mescittir. Alemşah kümbeti ve Mülk kümbetleri de böyledir.

8- SEYİT NURETTİN Kabri parmak kapı içindedir. Bu zat Karaca Ahmet sultanın hem şeyhi ve hem de kayınpederidir. Kâmil Durali, kemiklerini toplayarak Kurşunlu kabristanına defnedilmiştir.

9- NASHEDDÎN HOCAMIN KIZI FATMA Dispanser bi­nası karşısındaki Seyide hanfa’minın duvarı dibinde medfundur.

10— SEYYİDE NURİYE: Seyit Nureddinin kızı ve Karaca

Lügatlar: Ümerayı Selçukiye = Selçulluların vezirleri. Meliküssevahil = Deniz nâzırı, deniz kumandanı. Fidyei-necat = bir esiri kurtarmak için verilen para. İltica = Sığınmak. Pervane = Selçuklu­lar ve ilhanlılar devirlerinde bazan Sadrazamlık (başvekillik) te çok zaman da vezirlik rütbesi idi. İntikal = Ölmek ve gömek.

Ahmet sultanın eşidir. Kabri aynı yerdedir.

AHİ RÜSTEM Kumacık hamamının karşısındaki kab­ristandadır.

AHİ BABA : 840 senesinde Karaman oğlu Sivrihisara gelmiştir. Sivrihisar kal’asını muhasara sırasında şehit ol­muştur. Sobacı Bahanın evi-yanında kabri vardır. Burada (Sivrihisarda) Arap evliya derler, doğrusu Ali evliyadır.

SULTANBEY : Tabakhanenin altındaki Acıca mevkiindeki eski Selçuk mezarı denilen yerde bir kabirkitabesi çıkmıştır.

Lügatlar : Fütüvvet ve mürüvvet = Bunlar Ahilere ait tabirlerdir.

Yunus hocaya ait yani sahiller nazırı (Deniz bakanı). Mehazlar : Müsameratül ahyar ve ravzatül ahbab kitaplarından alınmıştır.

Bu zata ait bir çok araştırmalar yapılmış ise de birşey bulunamamıştır. Çünkü bu zatın kabri eski Selçuk mezarı denilen yerdedir.

FEŞA OĞLU İSMAİL : Hazinedar Necibüttün Mustafanın yaptırdığı camii şerif avlusunda bir kitabe bulunmuştur.

POSTAHANE’nin arkasındaki türbede Kitabenin Arapçası:

Kad intekale min daril fena ilâ daril bekt El merhum el mağfur essait eşşehit el hacı hoca Osman tisu t i -in s ba mie.

TÜRKÇESİ

Şehit ve Sait hacı hoca Osman 799 göç yılında Allahın rahmetine kavuştıı.

Bu zatın Ahilerden olduğu mezar taşındaki yazı ve tâ­birlerinden anlaşılmaktadır.

Lüğatlar: Derbani seha = Cömertlik kapucusu. Madeni vefa — Sö­zünde duran.

AHÎ PAŞA: Mavikadın çeşmesinin üzerinde medfundur.

Ahi paşa Hükümet konağının bahçesindeki küçük hamamı 782 göç yılında yaptırmıştır. Ahi paşanın ailesi Mavi kadın tarafından da ayni senede Mavi kadın çeşmesi yaptırılmıştır. Yenice mahallesinde ALİ BABA : Horasan erlerindendir.

Bu türbede medfundur.

Ali Baba türbesi dışında AHİ HACI İBRAHİM kabri vardır.

HAMDİ BABA: Şeyh Baba Yusufun oğludur. Kur­şunlu camiinin kıblesine bitişik yerdedir. Yanında dedesi şeyh Halil Baba ve kardeşleri Sofu baba, Fahri baba ile Fahri Babanın oğlu Hamid baba ve Hamdi Babanın ailesi Hacer hatun ve aynı türbe şeyh Osman efendi oğlu şeyh Ahmet efendi medfundur. Hamdi babanın anası, Minareye bitişik yerdedir. Kitabeleri yoktur. Yalnız 860 göç yılını taşıyan bir türbe vardır ki oda şeyh Halil babanındır.

DEVLETŞAH : Devletşah köyündendir. Bugün adı (dolaşadır.) Buna ait rivayetler.

1 – Oymak reisi olup zulümle Timur taş paşa tarafın­dan 726 göç yılında şehit edilmiştir.

2 – Hazinedar, Devletşah ayak takımındandır. Anadolu vergilerini zulümle alıyordu. Timurtaş tarafından öldürüldü.

3 – İlhanlardan Ebu Saidin ölümü üzerine Ankara, ta­rafında Çavdar aşiretinin reisi Devletşah türemişdi.

4 – Ebusait bahadır zamanında Ankara valisi Devletşah bey vardı. Bunlar müsamerattan alınmıştır. Bu zatın Oy­mak reisi ve zulümle şehid edildiği anlaşılmaktadır. Süleyman sofuda Devletşahın arkadaşlarındandır.

Karacalar mahallesinde Yeşil imam denilen bir Türbe vardır. Türbenin içindeki kabir taşının birisinde hoca Ah­met oğlu şehit Ömer bey,- 2. taşında da şehit Salih hocanın oğlu Nahşi’nin kabridir, her ikisinde de tarih yoktur. Bu zatların Ahilerden olması kuvvetle muhtemeldir.

5 — Sait Elvan Çelebi Karaca vören köyünde ki kabir kitabesinde: Kadintekale’minin daril-fenâ ile Daril-beka elmerhum Essait Eşşehit Elvan çelebi bini Diden çelebi Bini bos­tancı Çelebi Nevverallahu kabrehu sene ışren tisa mie

TÜRKÇESİ

Bostancı çelebinin torunu, Diden çelebinin oğlu Sait şehit Elvan çelebinin kabridir. Çalap kabrini nurlandırsın. Sene 920 göç yılı

Eski el yazmalarında Beygüm Sultan, Faruklar mahallesindedir. Arap Abdurrahman ve Gazi Sultan Etrek kaya­dadır. Ali Evliya Sobacının Bahanın evi yanındadır. Hasan kadı İstiklâl bağındadır. Kavacık Baba Kavacık köyün dedir.

Vakfiyelerde bir çok zevat şahit olarak gösteriliyorsa da bunlardan tesbit edilemiyenler :

1 – 720 göç yılında Babadat köyü vakfiyesinde Ahmet bini Arif çelebinin Babadat köyünün Mehmet oğlu Nasirittin Ömere sattığına ait vakfiyede bu zatlar tesbit edilemediği gibi vakfiye şahitleri olan Fahrettin Kemal, Kasım oğlu Yusuf, Ebu Talip oğlu İzzettin de tesbit edilememiştir.

2  — 999 tarihli Şeyh Baba Yusuf torunu Hamit Baba­ya ait vakfiyede şahit Budak Fakih, Sipahi Halife, Hoca Selimi ve oğlu Süleyman çelebi, Cafer Fakih, Hoca Bali.

3  — Kumacık hamamına ait Safiyetullah vakfında şa­hit Mevlâna Sinan, Mevlâna mustafa, Pir Ahmet, Memersiıı paşa, ve Demirdaş.

4   — Çifeeler hamamına ait 1218 tarihli vakfiyede şahit Şeyh İbrahim, Kadı Hacı Ömer efendi, Gökman oğlu İbrahim.

5   — 1177 tarihli Yeni hamama Kağnı pazar çeşmesinden su verilmesine dair vakfiyede şahit Kara başlı mahallesinden Şaban çelebi, Seyit Ahmet, Ömer Peşe. Tosun oğlu Hacı Ömer efendi, Eyyup çelebi, Gedik mahallesinden Hekim oğlu Ahmet çelebi, Alemşah oğlu Ali peşe, Sivrihisar’a ilk gelen Acem Hacı Mustafa.

6   — Yazıcı zade Hüseyin beyin 1279 tarihli vakfiyesinde şahit Müftü Hasan efendi, Mukayyit Süleyman Şükrü, (bu zat asayı şerif şiirini yazan).

854 tarihli Hafizittin oğlu Lütfullaha ait vakfiyede şa­hit, Hacı Kerimittin oğlu Mevlâna Mehmet, Mustafa bini Çakmak, Yahşi oğlu Hacı Mehmet.