Kitap Hakkında

Kitap Hakkında

sivrihisar-evleri-kitap

Sivrihisar ve çevresinin sahip olduğu tarihi kültür mirası içerisinde, anıtsal yapılar kimi yayınlara konu edilmesine karşılık eski evlerinden pek söz edilmediği görülür. İşte böyle bir eksikliğin dikkatimi çekmesi bu kitabın hazırlanmasında en önemli etkenlerden biri olmuş; sayıları her gün biraz daha azalan bu evlerimizi bir kitabın sayfalarına taşıyabilme çabası araştırmaların temel amacını oluşturmuştur.

Hemen hemen üç yılı aşkın bir çalışmanın ürünü olarak ortaya çıkan bu eser, ümit ederim ki geleneksel sivil mimarimizin önemli örnekleri olan birkaç eski evimizin daha yayın yoluyla belgelendirilmesine ve böylece onların gelecek kuşaklara taşınmasına yardımcı olacaktır.

Her çalışmada olduğu gibi bu kitabın hazırlanmasında da pek çok kişi ve kurumun katkısı oldu. Bu bağlamda, proje aşamasında alan araştırmalarımız için maddi destek sağlayan EGE ÜNİVERSİTESİ Rektörlüğü’ne, kitabın basım masraflarını üstlenerek, bu eserin kalıcı bir yayın haline dönüşmesini sağlayan AYDIN GAYRİMENKUL’e; özellikle gösterdiği gayret, ilgi ve desteği yanında, titiz bir şekilde kitabın editörlüğünü de yapan değerli dostum mimar Yusuf İzzettin AYDIN’a; kitabın tasarımına büyük emek veren Sayın Dilek DEMİROĞLU’na; basımından önce kitabı inceleyerek kimi önerilerde bulunan mimar Doç. Dr. Can BİNAN’a; bazı çizimlerini kullanmama izin veren mimar Gözde USLU’ya; alan araştırmalarımızda yardımcı olan Sivrihisar Belediye başkanı Sayın Fikret ARSLAN’a ve yapıların ölçü alımında bana eşlik eden Sayın Alpay ELMAS’a; evlerinin kapılarını açarak bizleri konuk eden ve incelemelerimiz boyunca sabır gösteren misafirperver Sivrihisar halkına en içten teşekkürlerimi sunarım.

Üniversitemizde özverili çabaları ile bize çalışma ortamı sağlayan Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Fikret TÜRKMEN’e ayrıca teşekkür borçluyum. Bunun yanısıra literatür temininde ve çeşitli şekillerde yardımlarından dolayı Prof. Dr. Halime DOĞRU’ya, değerli arkadaşım Prof. Dr. Turan GÖKÇE, Arş. Gör. Murat Ufuk GÜLER ve Sayın Mesut KOYUNCU’ya; yine her zaman manevi destekçilerim olan sevgili eşim Büşra ile kızlarım Meliha Nur, İclal ve Lale Bengisu’ya teşekkürlerimi sunuyorum.

Bornova
15 Temmuz 2009
Doç. Dr. Yüksel SAYAN

Mimar Füsun Özşuca’nın Sivrihisar’ın geleneksel eski evleri konusunda 1986’da hazırladığı yüksek lisans tezi’ ile mimar Gözde Uslu’nun 2003 yılında Zaimoğlu Konağı’nın restorasyonuna ilişkin yüksek lisans tezi, Sivrihisar evleri konusunda yapılmış bilimsel çalışmalardır. Yayımlanmamış olan söz konusu çalışmalardan E Özşuca’nın tezinde, paftalara göre ele alınan eski evler hakkında tespit niteliğinde envanter fişleri hazırlanmış; bu fişlerde yapılara ait birer fotoğraf ile bazılarının plân krokileri yanında kısa bilgilere de yer verilmiştir. Söz konusu çalışmada ayrıca geleneksel evlerin plân ve mimari özelliklerine de kısmen değinilmiştir. G. Uslu’nun tezine konu edindiği Zaimoğlu Konağı ise daha sonra yangın geçirmiş ve yapı, 2009 yılında restore edilmiştir.

Konu hakkında yapılan bu araştırmalara rağmen, henüz yeterince tanınmayan ve dikkatleri çekememiş olan Sivrihisar evlerinin çok daha fazlasını hak ettiği düşünülmektedir. İşte, “Sivrihisar Evleri” adlı bu kitap, böyle bir çabanın ürünüdür. 2001-2003 yıllarında gerçekleştir­diğimiz bu araştırmamızda,* öncelikle kaynaklardan kent baklandaki bilgiler toplanmış; daha sonra Sivrihisar’da yaptığımız alan çalışmalarıyla kentin yerleşim dokusu, anıt yapıları ve eski evleri; yerleşim, plânlama, mimari kuruluş, cephe biçimleri ve süsleme özellikleri açısından et­raflıca incelenmiştir. Bu esnada, Sivrihisar ve çevresinde, eski evlerde yaşayan insanların geçmişte ve günümüzdeki geleneksel yaşam biçimi; başka bir deyişle, mekân-insan ilişkisi de yakından gözlemlenmeye çalışılmıştır. Bunun için şehir merkezinden başka, Ballıhisar (Pessinus), Hamamkarahisar, Nasreddin Hoca (Hortu), Mülk, Oğlakçı, Aşağı Kepen köyleri de yerleşim ve geleneksel evleri açısından incelenmiştir.

Kitapta, elde edilen bilgiler ışığında geleneksel evlerin oluşumunu hazırlayan etkenler üzerinde kısaca durulmuş; yerleşim yerinin gelişiminde önemli rol oynayan yörenin Türk dönemi anıt yapılarına da değinilmiştir. Yapılan tespitler sonucunda, şehir merkezinde özgünlüğünü nispeten koruyabilen evlerden seçilen örnekler, katalogda; çizimler ve resimlerin desteğinde ele alınıp tanıtılmıştır. Ayrıca, kent merkezi dışında, şehir halkının yaz aylarındaki vazgeçilmezlerinden olan bağ evlerinden kalan örnekler de incelenmiş; bunlardan biri kataloğa dahil edilmiştir.

*Kitap basım aşamasındayken Mayıs 2009’da yeniden Sivrihisar’a gittik. Ancak hem sokak dokularının hem de katalogda ele alıp tanıttığımız yapıların büyük ölçüde değişime uğradığına tanık olduk. Geçen altı yıllık sürede bazı yapıları tanımakta adeta güçlük çektik. Bu kitapta yer alan pek çok resimin ve bilginin de böylece birer belgeye dönüştüğünü gördük. Onun için —birkaç resim dışında— eski resimlerin kitaptaki yerlerini koruduk. Hem sokakların hem de yapıların önceki özgün hallerini tanımlayan bilgileri de değiştirmedik.

eml