Kalkınmış Bir Sivrihisar

Kalkınmış Bir Sivrihisar

Mutlu ve Kalkınmış Bir Sivrihisar İçin Birlikte Çözüm… Sivrihisar’ın Ekonomik, Toplumsal ve Kültürel Kalkınmasında Hedefler ve Gerçekleştirilmesi Gereken Faaliyetler Hakkında Düşünceler

Prof. Dr. Ömer Adil ATASOY – Sivrihisar Eğitim Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fak. Öğr.Gör.

Sivrihisar’dan yetişmiş ve gönlü Sivrihisar’la dolu her aydınımız ve hemşehrimiz gibi bizim için de Sivrihisar’ın ekonomik ve kültürel gelişmişliği; güzel ülkemizin kalkınma ve refahının bir parçası olarak en önemli kaygımız, düşüncemiz ve meselemiz olmaya devam ediyor.

Çok eski ve tarihi bir yerleşme yeri olan Sivrihisar’ın ekonomik ve kültürel tarihini çeşitli dönemler itibariyle incelemek ve değerlendirmek mümkündür. Bu dönemler içinde Sivrihisar’ın en parlak ve tarihe damgasını vuran dönemleri, Selçuklu ve Osmanlı dönemleridir. Bu dönemler Sivrihisar için Anadolu’nun başlıca büyük şehirlerinden bir; zamanının ekonomik, ticari, kültürel ve askeri merkezlerinden biri olma özelliği ile ortaya çıkmaktadır. Yetiştirdiği Yunus Emre, Nasrettin Hoca, Hızır Bey, Sinan Paşa, Şeyh Baba Yusuf ve Aziz Mahmut Hüdayi gibi önemli daha pek çok şahsiyetle de bu özelliğini kanıtlamış bulunmaktadır.

Sivrihisar çarşısı ve Sivrihisar’daki kültürel yapılar, zamanın büyük şehir gereklerine ve mimari anlayışına uygun olarak şekillendirilmiş ve bu geleneksel yapı korunarak bugüne kadar gelmiş bulunmaktadır. Mesela Sivrihisar Ulu Cami, 1200’lü yıllarda yapılırken etrafı Sivrihisar’ın ticari hayattaki önemini ve canlılığını yansıtacak şekilde; batı cephesi ve kıble cephesinin bir kısmı dükkanlarla çevrelenmiştir.

Bugün Sivrihisar’da olmayan nedir? Değişim geçirmiş olan sanayi üretimi ve ticaret hayatındaki eski canlılık… Bundan birkaç asır önce Sivrihisar’da, tamamen Sivrihisar’a özgü, tiftik keçisi yününden yapılan, dünyaca ünlü ve ihraç ürünü olan ‘sof’ denilen bir kumaş üretimi yapılmakta idi. 1900’lü yılların sonunda varlığı bilinen, çalışır vaziyetteki 250-500 tezgahtan hiçbiri kalmamış; 2000’li yılların başında ise sof, halı, kilim üretimi yok derecesine inmiştir. Artık Sivrihisar’ın meşhur cebesi ve sarkası üretilmemektedir. Bu sanatlar sürdürülebilir olmaktan çıkmıştır. Sivrihisar kültürüne ait bu değerlerin yeniden hayat bulması gereklidir. Sivrihisar’ın uzun kış gecelerinin arabaşı (araaşı) gibi eğlencesi ve ağız tadı olan meşhur Sivrihisar met helvası, artık Sivrihisar’da üretilmemektedir.

Çok şükür mesleği Sivrihisar’da öğrenmiş ve Eskişehir’e taşımış, ata mesleği helvacılık ve şekercilik olan hemşehrilerimiz ve çocukları tarafından Eskişehir’de üretimi yapılmakta ve Sivrihisar met helvası, yerel patenti ile ticari bakımdan değerlendirilmektedir.

Sivrihisar’da sanata dayalı üretim zaman içinde azalmış ve bugün, neredeyse tamamen ortadan kalkmış bulunmaktadır. Çocuk yıllarımda araba ve tarım araç-gereçleri imalatı yapan, faal olarak demircilik, bakırcılık, keçecilik, saraçlık, yemenicilik sanatını sürdüren onlarca iş yeri ve üretim alanı varken; bu meslek ve iş kollarının ortadan kalkmasına bağlı olarak üretim durmuş, kazanç kapıları kapanmıştır. Halbuki daha 1950’li, 60’lı yıllarda Sivrihisar’ımızda iki nebati yağ imalathanesi mevcut ve faal idi. Yağhanelerin önünden geçerken taze kavrulmuş ve sıkılmış haşhaş kokusu burnumuza çarpar, iştahımızı kabartır, bize ayrı bir duygu yaşatırdı.

Sivrihisar İstiklal Harbimiz ve Cumhuriyetimizin kuruluş yıllarında ekonomik gücünün bir göstergesi olarak gerekli ekonomik ve manevi desteği ordumuza sağlamış; Kurtuluş Savaşımıza kanıyla, canıyla ve ekonomik gücüyle destek vermiştir. Satın alınarak ordumuza hibe edilen ilk savaş uçağı, Sivrihisar adını taşımaktadır.

Sonraki yıllarda ise sanayi üretimindeki değişimler, geleneksel sanatların ve üretimin seri ve fabrikasyon üretim karşısında güç kaybetmesi, Sivrihisar’ın tarihi ipek yolu üzerindeki ticari konum ve öneminin zayıflaması ve zamanla ortadan kalması, Sivrihisar’ın Anadolu demiryolu güzergahı dışında kalması ve kara yolu bağlantılarından gereği gibi yararlanamaması, azalan ve önemini kaybeden zirai üretim ve hayvancılığın ekonomide yarattığı boşluklar Sivrihisar’ı büyük ölçüde göç veren bir şehir durumuna getirmiştir. Sivrihisar, 1930’lu yıllardan itibaren kan kaybetmeye ve boşalmaya başlamıştır. Değerli Ağabeyim Orhan Keskin”in, “Bütün Yönleriyle Sivrihisar” adlı kitabında bu konuda yeterli bilgi ve tespit bulunmaktadır.

Bu gidişe bir dur demek ve Sivrihisar’ı yeniden zamanın verdiği imkan ve fırsatlar çerçevesinde kalkınan bir şehir, mutlu insanların yaşadığı, bir ekonomik ve kültürel çekim merkezi haline getirmek görev ve sorumluluğu altındayız.

Sivrihisarlı hemşehrilerimizi Eskişehir’de temsil eden iki sosyal kuruluş; Sivrihisar Eğitim Vakfı ve Sivrihisar Kültür ve Dayanışma Derneği olarak; Sivrihisarlı hemşehrilerimiz tarafından bizlere verilen sosyal sorumluluk çerçevesinde, Sivrihisar için gerçekleştirilmesi düşünülen çalışmaların destekleyicisi olmaya devam etmekteyiz.

Sivrihisar’ın bugünü ve geleceğinin kısaca değerlendirildiği bu yazıyı; Sivrihisar’ımızı başarı ile temsil eden ve önemli katkılar sağlayan, Sivrihisarlı hemşehrilerimize destek vermeye çalışan, Sivrihisar Eğitim Vakfı ve Sivrihisar Kültür ve Dayanışma Derneğini temsilen çok değerli yöneticilerimizin, ilgililerin ve hemşehrilerizin dikkatine sunmaktayız. Başta Eskişehir Valimiz olmak üzere tüm merkezi yönetim ve yerel yönetim yetkililerine, Sivrihisar’a katkı sağlayan kurum ve kuruluş yetkili ve yöneticilerine şükranlarımızı sunmayı bir borç bilmekteyiz.

Bu yazımızda öncelikle Sivrihisar’la ilgili hedeflerimizi ortaya koyduk. Sonra da bu hedeflere varabilmemiz için Sivrihisar’ın mevcut kaynaklarını, kalkınma amaçlı olarak nasıl değerlendirmek gerektiğini, yeni ve çağdaş kalkınma imkanlarının neler olduğunu ana hatlarıyla işaret etmeye çalıştık. Umarız ki bu çalışma, Sivrihisar’la ilgili daha kapsamlı ve farklı alanlarda bilimsel çalışma ve toplantılara bir başlangıç olur. Sivrihisar için oluşturulacak olan güç birliğini harekete geçirir. Sivrihisar İçin Hedeflerimiz >

* * *

Categories: Makale ve Yazılar