Eskişehir Şehrengizi

Eskişehir Şehrengizi

ESKİŞEHİR ŞEHRENGİZİ

Kitap Hakkında

Kamil UĞURLU ile Zakir ENÇEVİK’in kaleme aldığı ve Çizgi Kitabevi Yay. tarafından 2011 yılında yayınlanan ESKİŞEHİR ŞEHRENGİZİ kitabı eski zaman Eskişehir’inden kesitler sunuyor.

es-sehrengizŞehrengiz, Divan edebiyatında bir şehri ve o şehrin güzellerini anlatan eserlerdir. Daha çok klasik mesnevî tarzında kaleme alınan bu eserlerin başında şehirle ilgili çok umumi bilgiler verilir ve şehre övgü düzülür. Bazen bahar ve tabiat tasvirleri yapıldıktan sonra, bir şehirdeki güzellerin bir veya iki beyitlik tanımları verilir. Bu güzellikleriyle şehri birbirine kattıklarından bu eserlere ‘Şehr-engiz’, yani Şehir Karıştıran denilmiştir. -wikipedia-

Muhacirler ve Manavlar

Şehrengiz, bizde çok alışılmış, denenmiş bir yazım şekli değildir. Şehrin görünen ve görünmeyen güzellikleri için yazılan mesnevilere bu ad verilmiş, bir ara Türk edebiyatında moda olmuş, sonra unutulmuş bir edebî şubedir şehrengizler. Son yıllarda, tam bu tanıma oturmayan, fakat anlayış olarak andıran eserler yazıldı. Falih Rıfkı nın Zeytindağından ve Ahmet Hamdi Tanpınarın Beş Şehirinden sonra bu heyecan arttı. Sonra Mithat Enç, A.Turan Alkan, Mustafa Armağan ve Necdet Sakaoğlu şehir kitapları konusunda, şehrengize uyan eserler yayınladılar.

Kâmil Uğurlu bu kervanın son ve önemli isimlerinden biridir. Önce Konya için harika bir şehrengiz yazdı. Kitabı yayıncılar beğendiler ve TYB (Türkiye Yazarlar Birliği) bu kitaba ödül verdi. Ardından Karaman Şehrengizini yazdı Uğurlu. Bu öbüründen daha başarılı bir kitaptı ve ikinci baskısını yaptı.

Eskişehir Şehrengizi, yazarın aynı vadideki üçüncü şehir kitabıdır. Okuyucunun bu kitabı da beğeneceğini umuyoruz. Yazarın üç sene içinde yaşadığı bu şehri, Eskişehirli kadîm dostu Zakir Ençevik ile öylesine usta işi, rahat ve keyifli anlatıyorlar ki, şehrin gerçekten canlı bir organizma olduğunu, yaşadığını, nefes aldığını, yürek tıpırtısını, bazen kızıp kırıldığını, yani onun çok boyutlu bir dost olduğunu anlıyor, hissediyorsunuz.

Bu ve benzeri eserler, şehir kültürüne yapılan önemli katkılardır. Çünkü bilimsel ve tarihi değerleri vardır. Söz gelişi Gaziantep bugün geldiği ekonomik çizgiden daha çok Uzun Çarşının Uluları ile Mithat Enç ile kültür tarihine malolacaktır.

İnanıyoruz ki Eskişehir Şehrengizi bu güzel kentimizin tarihe düştüğü önemli kültür notlarından biri olacaktır. 

SUNUŞ

Karaman’dan ve Konya’dan İstanbul cihetine otomobil veya otobüsle gidenler, yolculuğun ortalık yerinde Eskişehir adında düz bir şehirden geçer giderlerdi. Adı eski olan, fakat cumhuriyet sonrası kurulan “nevzuhur” bir kentti Eskişehir. Trenle seyahat edenler ise, trenin uzunca bir süre beklediği, belki başka hatlardan gelecek katarların beklendiği irice bir istasyon ile karşılaşırlardı. Kızarmış kuzu başlarının satıldığı, göçmen vasfında insanların dolaştığı bu istasyon dışında doğrusu fazla bir şeyler vehmedilmeyecek bir şehirdi Eskişehir.

Bu kitabın yazarlarından biri şehri böyle görüyordu bir zamanlar. Kader onu bir gün bu şehirde uzunca bir süre yaşamaya memur kıldı. Nazlı küçük oğul Anadolu Üniversitesinde mimarlık öğrenmeye niyet etti; anne ve baba onunla birlikte şehre nakl- i mekân ettiler. Gönülsüz geldiler.

Fazla vakit geçmeden şehri keşfetmeye çıktılar. Sokakları gezmeye koyuldular. Kendilerine olağanüstü bir rehber buldular: Kadim dostları Zakir Bey buralıydı ve o gerçek bir Eskişehirliydi. Konuların derinliğini eni konu bilen, ve moral değerlerine vâkıf bir insandı veteriner Zakir Bey. Konya’da, Ankara’da, Malatya’da haralar, enstitüler yönetmiş, üstün vasıflı bir insandı. Osmanlı’nın Söğüt’ten önce Karacaşehir’de okutulan hutbe ile kurulduğunu, bunun tesadüfi bir hadise olmadığını biliyordu ve anlatıyordu. Mal bulmuş mağribiye döndü Uğurlular ve önlerinde bir kaliteli dost, şehrin derinliklerine daldılar. O önden iniyordu ve elindeki fenerle yolları ışıtıyordu. Labirentleri aydınlatıyordu ve esrarengiz kapıları birer birer açıyordu. Her kapının ardında harikalar vardı ve bu yazının altında imzası olanlar bu harikalar karşısında hayran kalıyordular. Her keşif onların ayaklarını yerden kesiyordu.

Bu cevelân üç yıl sürdü. Bu arada paha biçilmez dostluklar teşekkül etti. En olmadık mekanlara girildi, çıkıldı. Bilgi toplandı ve daha önceki ham kanaatten utanç duyuldu. Şehrin moral önderleriyle tanışıldı. Her tanışıklık bir hayranlıkla devam etti. Mesela Kanatlı ailesiyle tanışıldı. Saranlarla tanışıldı, Zeytinoğullarıyla tanışıldı, Şinasi Acar Bey’le (telefonla bile olsa) alışverişte bulunuldu. Ertuğrul Algan, Halime Doğru, Ahmet Atuk ile yüzleşildi, Orhan Keskin adında bir aziz ile dost olundu. Bir abdal sabrı ile dolaşıldı, dilenildi, toplanıldı ve bir şeyler ortaya çıkarılmaya çalışıldı.

sehrengizZakir Bey (Ençevik) ve dostlarımız Ziya Ücel ile rahmetli Necip Yardım kardeşim hem ustaları, hem kitabın taş taşıyıcıları oldular. Kimi harcını hazırladı, kimi tuğlayı duvara yerleştirdi. Fotoğrafların temininde Atuk ve Algan önemli hizmet gördüler, sağ olsunlar.

Biz iyi niyetle ve bu şehre olan hayranlığımızla yola koyulduk. Elimizden gelen bu.

Niyet bazen kusurları da güzel gösterir. Biz niyetimize ve sizin hoşgörünüze sığınıyoruz.

* * *

old-city26

ESKİŞEHİR ŞEHRENGİZİ

Kamil UĞURLU ve Zakir ENÇEVİK

Çizgi Kitabevi Yay. – 2011

Categories: 26, Şehrengiz